Historia i współczesność w Domu Pomocy Społecznej im. L i A Helclów

Historia Domu Pomocy Społecznej im. L i A Helclów

 

"Cały zresztą majątek ...    zapisuję i przeznaczam na zakład publiczny dobroczynny w mieście Krakowie dla ubogich chrześcijan religii Katolickiej założyć się mający z majątku po mnie pozostałego".

                                                                 (zapis Anny Helclowej w testamencie z 1876 r.)

 

Dom Pomocy Społecznej im. Ludwika i Anny Helclów w Krakowie istnieje od 1890 roku, służąc niezmiennie przez cały ten czas ludziom potrzebującym pomocy. Powstał w wyniku fundacji zasłużonych dla Krakowa małżonków Anny z Treutleów i Ludwika Helclów i jest dowodem wielkoduszności jego założycieli. Ludwik Helcel był pierwszym wiceprezydentem miasta Krakowa, działał w samorządzie miejskim – był także członkiem i podstarszym Krakowskej Kongregacji Kupieckiej.  Anna Helcel w znacznym stopniu sfinanansowała budowę szpitala dla dzieci im. św. Ludwika. Oboje małżonkowie ufundowali kaplicę cmentarną na Rakowicach. Największą jednak część majątku przeznaczyli na ufundowanie zakładu dla nieuleczalnie chorych i rekonwalescentów. Zapis w testamencie Anny Helcel z 1878 r. kreował powstanie Domu Ubogich fundacji Helclów.
Po śmierci Anny Helcel w 1880r. Sąd Krajowy polecił zarząd tymczasowy spadkiem i jego administrację Ludwikowi Szumańczowskiemu. W1883 r. sporządzony został akt fundacyjny, który był podstawowym dokumentem do rozpoczęcia budowy, a następnie funkcjonowania Domu 
Zgodnie z wolą Fundatorki bezpośredni zarząd nad zakładem i opiekę nad pacjentami miały sprawować Siostry Miłosierdzia /Szarytki/. Siostrom – za sprawą S. Karoliny Juhel – ówczesnej Siostry Wizytatorki Zgromadzenia SS. Miłosierdzia, przypadła szczególna rola w projektowaniu, budowie i wyposażeniu Domu.
Dzięki staraniom S. Juhel i Kuratora Szumańczowskiego, ówczesnej ulicy Polnej, znajdującej się między ulicą Długą i Pędzichów, nadano nazwę ulicy Helclów. Projekt Domu Ubogich wykonał znany architekt miejski – Tomasz Pryliński, który zaprojektował budynek wraz z kaplicą, a następnie był kierownikiem budowy.
Dom budowano od 1.IV.1886r. do 15.IV.1890r. Uroczystości otwarcia i poświęcenia odbyły się w dniach 24 - 25 lipca 1890r. Poświęcenie całego gmachu i dzwonów, a także konsekracji Kaplicy dokonał ks. Kardynał Albin Dunajewski
Zakład i kaplica wybudowane w stylu renesansu włoskiego od początku swego istnienia były chlubą miasta, nowoczesnych  zakładów tego typu w Europie.
Elewację budynku zdobi osadzony centralnie obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. W środkowym ryzalicie widnieje napis: „Dom Ubogich im. Helclów". Na frontonie budynku umieszczone są wezwania ewangeliczne przypominające o miłosierdziu.
Zgodnie z wolą aktu fundacyjnego Dom był przeznaczony dla 250 - 300 osób, z których połowę stanowiły osoby zamożne, nierzadko zajmujące więcej niż jeden pokój, mające służących. Wysoka stawka odpłatności pokrywała nie tylko koszty utrzymania, ale pozwalała na przyjmowanie do Domu osób biednych, wypisywanych po leczeniu z krakowskich szpitali, którzy nie byli w stanie zapłacie za utrzymanie i opiekę.
I i II wojna światowa zachwiały bytem Domu Ubogich, ale go nie zniweczyły. We wrześniu 1939 r. policja niemiecka zajęła kilka pomieszczeń budynku. W 1941 r. całe jedno skrzydło zostało opróżnione na rozkaz Niemców, którzy stworzyli tam filię więzienia Montelupich dla kobiet. W 1943 r. władze niemieckie przesiedliły mieszkańców Domu wraz z personelem do Szczawnicy.
W tym  trudnym  okresie  lat 1943-1947 kapelanem Domu był ks. Albin Małysiak - późniejszy biskup.
Po wojnie przez rok budynek zajmowało wojsko sowieckie, które dokonało dużych zniszczeń. Po remoncie z końcem 1946 r. przewieziono chorych ze Szczawnicy do Krakowa i Dom powoli wznowił swoją działalność.W 1951 r. Zakład podzielił losy wszystkich fundacji – został upaństwowiony. Od tego czasu zaczął być coraz bardziej przeludniony, zaniedbany, w 1989 r. osiągnął liczbę 710 mieszkańców. W 1990 r. powstał program modernizacji Domu, z wielkich sal wieloosobowych wygospodarowane zostały pokoje z zapleczem sanitarnym. Jednocześnie z poprawą standardu nastąpiło zmniejszenie ilości mieszkańców, osiągając w 2010 r. liczbę 332 mieszkańców. Oprócz modernizacji wybudowano nowoczesny, dwufunkcyjny budynek kuchnio-pralni, wyposażony w najnowsze linie technologiczne. Wybudowane zostały dwa pawilony w których zamieszkali Seniorzy – Artyści. Niektórzy z nich, mimo sędziwego wieku, są aktywni, malują, biorą udział w plenerach i wystawach. 

Aktualnie

Obecnie Dom Pomocy Społecznej im. L i A Helclów w Krakowie posiada 312 miejsc dla osób przewlekle somatycznie chorych. Pracownicy Domu dążą do zorganizowania dla ponad 300 mieszkańców jak najlepszej opieki, prowadzonej w różnorodnych formach. Dla około 140 osób, oprócz podtrzymywania dobrego stanu zdrowia, najważniejsze są działania zmierzające do zagospodarowania wolego czasu. W tym zakresie placówka może pochwalić się bogatą ofertą zajęć opisanych szczegółowo w dziale pn. „warunki pobytu”.

W lipcu 2016 r. przystąpiono do budowy III Pawilonu Seniora Artysty. Planowany termin ukończenia nowe obiektu, o powierzchni użytkowej przeszło 4 000 m2, to 2018 r.
Również w 2016 r. rozpoczęto również realizację zadania dotyczącego poprawy jakości istniejącej infrastruktury, mającej na celu przede wszystkim: zapewnienie odpowiedniego bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciwpożarowej, likwidację barier dla osób niepełnosprawnych, zwiększenie liczby łazienek dostosowanych do potrzeb mieszkańców, wymianę zużytej instalacji, zapewnienie odpowiedniej wentylacji pomieszczeń, wymianę kanalizacji wraz w wykonaniem nawierzchni alejek i dróg wewnętrznych, remont muru ogrodzeniowego oraz docieplenie części budynku. 

 

W ramach budżetu obywatelskiego Miasta Krakowa na 2017 r. DPS będzie realizował projekt pn. „Ogród rekreacyjny z ogrodoterapią w centrum miasta". W wyniku realizacji tego projektu powstanie miejsce do wspólnego wypoczynku dla Mieszkańców Domu oraz Mieszkańców Dzielnicy I. Ogród ma pełnić funkcję rehabilitacyjno-wypoczynkową z elementami hortiterapii. Działania te mają wzbudzić zainteresowanie Mieszkańców i Seniorów do czynnego udziału w zabawach, spotkaniach towarzyskich i odpoczynku na świeżym powietrzu. To zielone miejsce będzie służyć też spacerowiczom, matkom z dziećmi i chętnym wypoczywać w Dzielnicy I.